‘Onunla (suyla) sizin için ekinleri, zeytini, hurmaları, üzümleri ve her türlü meyveleri bitirir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibret vardır.’ (Nahl,11.ayet)

Kur’an-ı Kerim, hayat kitabımız olarak bizlere rehberlik ederken yine bizlere sunulan nimetlerin farkına varmamız için pek çok meyve ve sebzeden bahseder. Bu besinler cennet nimetleri olarak müjdelendiği, tevhide delil olduğu gibi, dünya hayatında da sağlığımız için birer mucize niteliğindedir. Rabbimiz dünya hayatındaki imtihanımızı başarıyla tamamlayıp Cennet’e kavuşmamız için Rahman’ın ipi olan Kur’an’ı Kerim ile bu imtihanda bizlerden neler istediğini, nelerden sakındırdığını anlatmakla kalmamış, manevi açıdan bizleri doyurduğu gibi maddi açıdan da birbirine benzer/benzemez, vücudumuzun ihtiyaç duyduğu her bileşikleri içeren çeşitli nimetler de sunmuştur. Bizi bu imtihanımızda başı boş bırakmayan, hedefe varmamız için yolları kolaylaştıran, her an rahmetiyle yaratma halinde olan Rabbimize hamdolsun.

Sonraki yazılarımızda bu meyve ve sebzeleri, sağılığa olan yararlarını tek tek ele alacağız inşallah. Ondan önce şimdi Kur’an’ı Kerim’de ayetlerle buluşup Rabbimizin dikkatimize sunduğu bu sebze ve meyveleri tanıyalım:

1. Zeytin (Zeytûn)

✔Kur’an’da üzerine yemin edilen ve “mübarek” olarak nitelendirilen en önemli besinlerden biridir. Zeytin Kur’an-ı Kerim’de 6 farklı surede 7 ayette geçmektedir:

“İncire, zeytine, Sina dağına ve şu emin beldeye (Mekke’ye) yemin ederim ki…” (Tîn Suresi, 1-3. Ayetler)

“…O lamba, ne doğuya ne de batıya ait olan mübarek bir zeytin ağacının yağından yakılır. Onun yağı, neredeyse ateş dokunmasa bile ışık verir…” (Nur Suresi, 35.ayet)

“Birbirine benzeyen ve benzemeyen üzüm bahçeleri, zeytin ve nar (ağaçları) çıkardık. Meyve verirken ve olgunlaştığında her birinin meyvesine bakın…” (En’am, 99.ayet)

“Asmalı ve asmasız bahçeleri, hurmaları, tadı farklı ekinleri, birbirine benzeyen ve benzemeyen zeytinleri ve narları inşa eden/yaratan O’dur…” (En’am,141.ayet)

‘Onunla (suyla) sizin için ekinleri, zeytini, hurmaları, üzümleri ve her türlü meyveleri bitirir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibret vardır.’ (Nahl,11.ayet)

‘Yine sizin için Tur-i Sina’da yetişen, yiyenlere yağ ve katık veren bir ağaç (zeytin) meydana getirdik.” (Mü’minun, 20. Ayet)’

“Zeytinlikler ve hurmalıklar (bitirdik).” (Abese, 29. Ayet)

2. İncir (Tîn)

✔Kur’an-ı Kerim’de incir (Arapça: et-Tin), doğrudan ismiyle sadece bir kez zikredilmektedir. Ancak bu geçiş, üzerine yemin edilen mübarek bir meyve olması sebebiyle oldukça güçlü bir vurguya sahiptir:

“İncire ve zeytine andolsun,” (Tin Suresi, 1.ayet)

3. Hurma

Kur’an-ı Kerim’de hurma, hem meyvesi hem ağacı hem de salkımları ve çekirdeği ile en çok zikredilen bitkidir. Toplamda 20 farklı ayette doğrudan “hurma ağacı” veya “hurma” kelimesi geçmektedir. 23 yerde “hurma ağacı” “hurma bahçesi” “hurma” , “hurma kütüğü”, “hurma dalı” ve “hurma lifi” şekillerinde hurmanın bahsi geçmektedir.

✔Hz. Meryem’in Hz. İsa’yı mucize olarak dünyaya getirdiği sırada hurmanın besleyici ve rahatlatıcı etkisine vurgu yapılır:

“Hurma dalını kendine doğru silkele ki, üzerine taze, olgun hurmalar dökülsün.” (Meryem, 25)

✔Hurma, cennet bahçelerinin vazgeçilmez bir meyvesi olarak sıkça tarif edilir:

“İçlerinde her türlü meyve, hurma ve nar vardır.” (Rahmân, 68)

“…hurma ağacının tomurcuğundan sarkan salkımlar, birbirine benzeyen ve benzemeyen üzüm bahçeleri…” (En’âm, 99)

✔ Yine muhtelif amaçlarla farklı ayetlerde bahsedilir:

‘İster erkek ister kadın olsun, kim mü’min olarak sâlih ameller işlerse, işte onlar cennete girecek ve hurma çekirdeğinin küçücük oyuğu kadar bile haksızlığa uğramayacaklardır.’ (Nisa,124)

“O suyla sizin için ekinleri, zeytini, hurmaları, üzümleri ve her türlü meyveleri bitirir…” (Nahl,11)

“Hurma ağaçlarının meyvelerinden ve üzümlerden hem içki hem de güzel bir rızık edinirsiniz…” (Nahl, 67)

“Zeytinlikler ve hurmalıklar bitirdik.” (Abese, 29)

“Birbirine geçmiş salkımları olan yüksek hurma ağaçları yetiştirdik.” (Kaf, 10)

‘Yeryüzünde birbirine komşu parçalar, üzüm bağları, ekinler; sürgünlü-çatallı ve tek gövdeli hurma ağaçları vardır; hepsi bir tek su ile sulanır. Böyle iken üründe bir kısmını bir kısmına üstün kılarız. İşte bunlarda akıllarını kullanan insanlar için ibretler vardır.‘ (Ra’d, 4)

“Orada hurma bahçeleri ve üzüm bağları var ettik…” (Yâsîn, 34)

4. Üzüm (İneb)

✔Kur’an’da üzüm, Allah’ın insanlara nimeti, kudretinin delili ve cennette yer alan mübarek bir gıda olarak 11 ayette geçer. 

“Şüphesiz takvâ sahipleri için bir kurtuluş var, bahçeler ve üzüm bağları…” (Nebe, 31-32)

‘Sonra o su ile faydanıza olmak üzere hurmalıklar ve üzüm bağları meydana getirdik. O bağ ve bahçelerde sizin için nice meyveler vardır ki, onlardan yersiniz.’ (Mü’minun, 19)

‘Üzüm bağları, sebzeler ve yoncalar…’ (Abese, 28)

‘Onlara şu iki adamı örnek ver: Onlardan birine iki üzüm bağı vermiş, bağların etrafını hurmalıklarla donatmış ve aralarına da bir ekin tarlası yerleştirmiştik.’ (Kehf, 32)

‘O su ile sizin için ekinler, zeytinlikler, hurma ağaçları, üzüm bağları ve her türden daha nice ürünler yetiştirir. Şüphesiz ki bunda sistemlice düşünen bir toplum için elbette tevhidi gösteren kesin bir delil vardır. ‘(Nahl, 11)

“Veya inanmamız için senin hurma bahçelerin ve üzüm bağların olmalı, bunlar arasından gürül gürül ırmaklar akıtmalısın.” (İsra, 91)

5. Nar (Rummân)

✔Nar, Arapça “er-Rummān” olarak Kur’an’da 3 yerde zikredilir:

‘O, gökten su indirendir. Biz, her türlü bitkiyi o suyla yetiştiririz. O bitkiden bir filiz, filizden de üst üste dizili dâneler, başaklar çıkarırız. Hurma ağacının tomurcuklarından yere doğru sarkan salkımlar, üzüm bağları, zeytin ve nar bahçeleri çıkarırız. Bunların hepsinin hem birbirine çok benzeyen yönleri, hem de birbirinden çok farklı özellikleri vardır. Her birinin meyvesine bir ilk ortaya çıktığı, bir de olgunlaştığı zaman bakın. Gözünüzün önünde cereyan eden bu işlerde, iman eden bir toplum için elbette nice dersler ve ibretler vardır.’ (En’am, 99)

“O, çardaklı ve çardaksız bağları, tadları çeşit çeşit hurmaları, ekinleri, birbirine benzeyen ve benzemeyen zeytin ve narları yaratandır.” (En’âm, 141)

‘Her ikisinde de türlü türlü meyveler, hurmalar, narlar bulu­nur.’ (Rahman, 68)

6. Muz (Talh)

✔Vakıa Suresi’nde cennet ehli için hazırlanan nimetler arasında “meyveleri salkım salkım dizilmiş muz ağaçlarından” bahsedilir. Kur’an’da 1 kere geçer.

“Meyveleri salkım salkım dizilmiş muz ağaçları…” (Vâkıa Suresi, 29. Ayet)

Kur’an’da Geçen Sebzeler ve Baklagiller

Bakara Suresi’nde İsrailoğulları’nın Hz. Musa’dan talep ettikleri üzerinden çeşitli sebzelerden bahsedilir:

“Hani siz demiştiniz ki: Ey Musa! Biz bir tek yemeğe (kudret helvası ve bıldırcın etine) asla katlanamayacağız. Bizim için Rabbine dua et de bize yerin bitirdiği sebzesinden, hıyarından, sarımsağından, mercimeğinden ve soğanından çıkarsın…” (Bakara Suresi, 61. Ayet)

• Hıyar (Kıssâ)
• Sarımsak (Fûm)
• Mercimek (Ades)
• Soğan (Basal)

7. Kabak (Yaktîn)

Hz. Yunus (a.s) balığın karnından kıyıya çıktığında, Allah onun için gölge yapıcı ve besleyici bir bitki var etmiştir.

“Onun üzerine (gölge yapması için) geniş yapraklı bir bitki (kabak) bitirdik.” (Saffât, 146)

Tüm sebzeler, meyveler, bitkiler, canlılar şüphesiz Allah’ın varlığına ve birliğine delil olup birer mucizedir. Adı Kur’an’da geçenler saydıklarımız olduğu gibi genel olarak ‘her çeşit sebze ve meyve’ olarak zikredilen tüm nimetler, her biri içerdiği çeşitli yararlı bileşiklerle boşuna değil kulluğumuzu en iyi şekilde yapabilmemiz için bizlere sunulmuştur. Renkleri, görünüşleri farklı farklı ama hepsi O’na hizmet ediyor. Onları tanımak, araştırmak, modern dünyanın koşuşturmasında bize dayatılan ‘çöp gıdalar’ yerine fıtratımıza dönerek beslenmemize onları dahil etmek, maddi manevi şifalanma yolunda bize destek olacaklardır inşallah.